Empathie tonen in je relatie

Empathie tonen betekent dat je laat merken dat je begrijpt hoe iets voor je partner voelt, ook als je het zelf anders zou ervaren. Je hoeft het niet eens te zijn en je hoeft het gevoel niet weg te nemen. Je erkent het. Dat doe je met aandacht, met een paar goedgekozen woorden en soms met een arm om iemand heen. Het is geen eigenschap die je wel of niet hebt. Je kunt het leren door het vaak te doen.

Wat is empathie in een relatie?

Empathie heeft twee kanten. De eerste is je inleven: je probeert te zien hoe de situatie eruitziet vanuit je partner. De tweede is het laten merken. Die tweede kant wordt vaak vergeten. Je kunt van binnen volop meeleven, maar als je zwijgend naast je partner zit of meteen een oplossing aandraagt, komt daar weinig van over.

Het is ook iets anders dan medelijden. Bij medelijden kijk je van een afstand en vind je het zielig. Bij empathie ga je ernaast staan. 'Ach, wat rot voor je' houdt afstand. 'Dat moet eenzaam hebben gevoeld, zo in je eentje op die afdeling' komt dichterbij.

Waarom lukt meeleven soms niet?

Empathie is het moeilijkst op de momenten dat je partner het het hardst nodig heeft. Dat heeft een paar oorzaken.

• Je vindt het gevoel overdreven en wilt het in verhouding brengen: 'Zo erg is het toch niet?'
• Je kunt slecht tegen het verdriet van je partner en wilt het snel oplossen.
• Het gaat over jou, en je voelt je aangevallen.
• Je bent zelf moe of vol, en er past niets meer bij.
• Je denkt dat begrip tonen hetzelfde is als gelijk geven.

Dat laatste is een misverstand. Je kunt begrijpen dat je partner zich gepasseerd voelde en tegelijk vinden dat je niets verkeerd deed. Het gevoel van de ander is geen stelling waar je het mee eens of oneens kunt zijn.

Empathie tonen in drie stappen

1. Stel je mening even uit. Zet je eigen kijk op de zaak in gedachten opzij. Die komt later aan bod.
2. Verplaats je in de situatie. Vraag je af: wat betekent dit voor iemand met de geschiedenis en de zorgen van mijn partner? Weet je het niet, vraag het dan: 'Wat raakte je het meest?'
3. Zeg wat je ziet. Benoem het gevoel en de reden die je erbij hoort. 'Je had je erop verheugd en nu gaat het niet door. Logisch dat je baalt.'

Raad je het gevoel verkeerd, dan is dat geen ramp. Je partner verbetert je en merkt dat je moeite doet.

Wat zeg je wel en wat liever niet?

Sommige zinnen zijn goed bedoeld en werken toch averechts. 'Kop op', 'Het had erger gekund' en 'Ik zei het je toch' sluiten het gesprek. Dat geldt ook voor een verhaal over hoe jij ooit hetzelfde meemaakte. Je partner moet dan ineens naar jou luisteren.

Deze zinnen houden het gesprek open:

• 'Dat klinkt zwaar. Vertel eens wat er gebeurde.'
• 'Ik snap dat je daar onzeker van wordt.'
• 'Ik weet niet goed wat ik moet zeggen, maar ik ben blij dat je het vertelt.'
• 'Wat heb je nu het meest aan: meedenken of gewoon even zitten?'

Woorden zijn niet het enige. Je telefoon wegleggen, dichterbij komen zitten of een hand vastpakken zegt soms meer dan een zin.

Hoe oefen je empathie in het dagelijks leven?

Begin bij kleine dingen. Als je partner moppert over de file of een collega, reageer dan één keer op het gevoel voordat je iets anders zegt: 'Wat een gedoe, zeg. Je zag er al zo tegenop.' Vraag aan het eind van de dag niet alleen wat er gebeurde, maar ook hoe het was.

Let ook op positieve gevoelens. Meeleven met een succes is net zo goed empathie. 'Je straalt helemaal, je bent er echt trots op' doet meer dan 'Mooi zo'. En zeg het eerlijk als het je even niet lukt: 'Ik zit vol. Ik wil je straks de aandacht geven die je verdient.' Dat is beter dan doen alsof.