Actief luisteren naar je partner

Actief luisteren betekent dat je je aandacht volledig bij je partner houdt, in je eigen woorden teruggeeft wat je hoort en pas daarna reageert. Je hoeft het niet eens te zijn en je hoeft niets op te lossen. Je laat alleen merken dat de boodschap is aangekomen. Dat klinkt eenvoudig, maar in een gesprek met degene die je het beste kent is het vaak het moeilijkst. Je denkt al te weten wat er komt en je bent in je hoofd bezig met je antwoord.

Wat is actief luisteren precies?

Bij gewoon luisteren hoor je de woorden. Bij actief luisteren doe je drie dingen tegelijk: je volgt wat je partner zegt, je let op het gevoel eronder en je controleert of je het goed hebt begrepen. Dat laatste maakt het verschil. Je partner hoeft dan niet te raden of je het snapt, want je zegt het hardop.

Een voorbeeld. Je partner komt thuis en zegt: 'Ik heb weer tot zes uur in die vergadering gezeten en niemand vroeg wat ik ervan vond.' Een snelle reactie is: 'Dan moet je er wat van zeggen.' Een actieve reactie is: 'Je hebt er de hele middag gezeten en je voelde je niet gehoord. Klopt dat?' De eerste zin geeft advies. De tweede laat zien dat je het hebt gehoord.

Waarom luisteren naar je partner vaak misgaat

Er zijn een paar vaste valkuilen. Je herkent er waarschijnlijk minstens één.

• Oplossen: je komt met een advies terwijl je partner alleen zijn verhaal kwijt wil.
• Verdedigen: je hoort een verwijt en legt uit waarom het niet aan jou ligt.
• Overnemen: je begint over een eigen ervaring die erop lijkt.
• Invullen: je maakt de zin af omdat je denkt te weten waar het heen gaat.
• Half luisteren: je telefoon ligt op tafel en je ogen gaan er steeds naartoe.

Geen van deze reacties is kwaad bedoeld. Ze hebben wel hetzelfde effect: je partner stopt met vertellen.

Actief luisteren in vier stappen

1. Maak ruimte. Leg je telefoon weg, zet het geluid van de televisie uit en draai je naar je partner toe. Heb je nu geen tijd, zeg dat dan: 'Ik wil dit goed horen. Kan het over tien minuten?'
2. Laat uitpraten. Wacht tot je partner klaar is, ook als er een stilte valt. Een knik of 'ja' is genoeg om te laten merken dat je erbij bent.
3. Vat samen. Zeg in je eigen woorden wat je hebt gehoord en benoem het gevoel dat je erbij denkt te zien. 'Je bent teleurgesteld omdat ik het was vergeten, terwijl je het twee keer had gezegd.'
4. Vraag door. Stel een open vraag, zoals 'Wat vond je daar het lastigst aan?' of 'Wat heb je nu van mij nodig?' Pas daarna geef je je eigen kant.

Voorbeeldzinnen die je kunt gebruiken

Het helpt om een paar zinnen paraat te hebben. Ze voelen in het begin wat stijf, maar dat slijt snel.

• 'Even kijken of ik je goed begrijp. Je zegt dat het je vooral om de toon ging.'
• 'Dat klinkt alsof het je veel energie heeft gekost.'
• 'Vertel eens verder, ik luister.'
• 'Wil je dat ik meedenk, of wil je het vooral even kwijt?'
• 'Ik merk dat ik me wil verdedigen. Ik probeer eerst te horen wat je bedoelt.'

De vraag of je partner advies wil of alleen een luisterend oor, voorkomt veel misverstanden. Stel hem gerust vaker.

Wat doe je als het je zelf raakt?

Luisteren is het lastigst wanneer het over jou gaat. Je partner zegt iets wat aanvoelt als kritiek en je lichaam staat meteen aan. Toch is dit het moment waarop de vaardigheid het meeste oplevert. Spreek met jezelf af dat je eerst samenvat en pas daarna reageert. Samenvatten is geen gelijk geven. Je kunt zeggen: 'Jij hebt het gevoel dat ik de laatste weken weinig thuis ben. Ik zie het anders, maar ik wil eerst snappen hoe het voor jou is.'

Lukt het niet omdat je te boos of te moe bent, vraag dan om een pauze en noem een tijdstip waarop je erop terugkomt. Oefen de rest van de week op makkelijke onderwerpen, zoals een verhaal over werk of over een vriendin. Wie het bij kleine dingen gewend is, kan het ook wanneer het spannend wordt.