Excuses aanbieden die aankomen

Excuses aanbieden doe je goed als je precies benoemt wat je deed, erkent wat het met je partner heeft gedaan en zegt wat je voortaan anders doet. Een vlug 'sorry' is daarvoor meestal te weinig. Het sluit het onderwerp af voor jou, maar niet voor de ander. Een excuus komt aan wanneer je partner merkt dat je begrijpt waar de pijn zat. Dat vraagt meer woorden en een beetje moed.

Waarom komt sorry zeggen vaak niet aan?

De meeste excuses mislukken door wat erachteraan komt. 'Sorry, maar jij begon' is geen excuus, het is een verdediging met een beleefd begin. Hetzelfde geldt voor 'Sorry als je je gekwetst voelt'. Die zin legt het probleem bij het gevoel van je partner en niet bij wat jij deed.

Ook haast werkt tegen. Wie sorry zegt om van het gesprek af te zijn, wekt de indruk dat het niet gemeend is. En een excuus dat steeds over hetzelfde gaat, zonder dat er iets verandert, verliest zijn waarde. Je partner hoort dan alleen nog woorden.

Waaruit bestaat een goed excuus?

• Benoemen: je zegt concreet wat je hebt gedaan of nagelaten.
• Erkennen: je vertelt wat het effect was op je partner, in zijn of haar woorden.
• Verantwoordelijkheid nemen: je laat verklaringen en verzachtingen weg.
• Spijt tonen: je zegt dat je het vervelend vindt en dat je het meent.
• Herstellen: je zegt wat je anders gaat doen, of je vraagt wat je partner nodig heeft.

Samen klinkt dat bijvoorbeeld zo: 'Ik heb gisteren waar je vrienden bij waren een grap gemaakt over je werk. Ik zag dat je stil werd. Dat was kleinerend en dat had ik niet moeten doen. Het spijt me. Ik ga dat niet meer doen, en als je wilt zeg ik het ook tegen hen.'

Excuses aanbieden in de praktijk

1. Kalmeer eerst. Een excuus vanuit boosheid klinkt als een verwijt. Wacht tot je hartslag is gezakt.
2. Vraag of het uitkomt. 'Ik wil terugkomen op gisteravond. Heb je daar nu ruimte voor?'
3. Zeg het volledig, zonder het woord maar. Wil je toch iets uitleggen, doe dat dan op een later moment en los van je excuus.
4. Luister naar de reactie. Je partner wil misschien nog vertellen hoe het was. Laat dat gebeuren en vat samen wat je hoort.
5. Kom je afspraak na. Het excuus wordt pas geloofwaardig door wat je daarna doet.

Wat als je partner je excuus niet meteen aanvaardt?

Vergeven is geen verplichting en heeft geen deadline. Het kan zijn dat je partner tijd nodig heeft, zeker als het om iets groots gaat of om iets wat vaker is gebeurd. Dring dan niet aan met 'Ik heb toch sorry gezegd'. Zeg liever: 'Ik snap dat het nog niet goed voelt. Ik ben er als je er verder over wilt praten.'

Blijf intussen gewoon doen wat je hebt toegezegd. Vertrouwen komt terug door herhaling, niet door één gesprek. Een klein gebaar kan helpen, zoals een kop thee of een hand op een schouder, zolang het geen vervanging is voor het gesprek zelf.

Wanneer is een excuus niet genoeg?

Je hoeft geen sorry te zeggen voor wat je voelt of voor een grens die je aangeeft. Wie zich voortdurend verontschuldigt om de sfeer goed te houden, lost niets op en raakt zichzelf kwijt. Een excuus hoort bij gedrag waar je achteraf niet achter staat.

Andersom is een excuus soms te weinig. Als iemand je pijn doet, bedreigt of bang maakt en daarna telkens spijt betuigt, dan is dat een patroon en geen herstel. Dat geldt ook als jij degene bent die steeds over de grens gaat. Praat erover met iemand buiten de relatie. Veilig Thuis is gratis en dag en nacht bereikbaar op 0800-2000.